Ο πιο σίγουρος τρόπος να λήξει
ο πόλεμος είναι να ηττηθείς
 
 

Το πρόταγμα της αυτονομίας

26 Δεκεμβρίου 2019

Κωνσταντινούπολη 1922 - Παρίσι σαν σήμερα το 1997. Φιλόσοφος της αυτονομίας, οικονομολόγος, ψυχαναλυτής, διευθυντής σπουδών στη Σχολή Ανωτέρων Σπουδών Κοινωνικών Επιστημών του Παρισιού, συγγραφέας του θεμελιακού έργου «Η φαντασιακή θέσμιση της κοινωνίας», ένας από τους μεγαλύτερους στοχαστές του 20ού αιώνα.

Φαντασία, Φαντασιακό, Δημιουργία, Αυτονομία, τέσσερις έννοιες - κλειδιά στο έργο του Κορνήλιου Καστοριάδη. Τις παρουσίασε ο ίδιος στη γαλλική τηλεόραση, τον Δεκέμβριο του 1996, σε τέσσερις συνεχείς εκπομπές. Το κείμενο - απόσπασμα που ακολουθεί είναι μετάφραση (πηγή ResPublica.gr - Eagainst) από την εκπομπή για την Αυτονομία:

Μπορούμε να είμαστε ελεύθεροι όταν ζούμε σε μια κοινωνία και κάτω από τον κοινωνικό νόμο; Θα διατυπώσω την απάντηση ως εξής: Μπορώ να είμαι ελεύθερος, εφ’ όσον συμμετέχω στη διαμόρφωση αυτού του νόμου, εφ’ όσον αποφασίζω ισότιμα μαζί με τους άλλους για τη δημιουργία αυτού του νόμου και, τέλος, εφ’ όσον είμαι σύμφωνος με τον τρόπο που ο νόμος αυτός θεσμίστηκε.

Για πολύ μεγάλο διάστημα οι ανθρώπινες κοινωνίες πίστευαν ότι τους νόμους και τους θεσμούς τους δεν τους είχαν δημιουργήσει οι ίδιες. Αλλά οι θεοί, ο Θεός, οι πρόγονοι. Σε τέτοιες συνθήκες αυτοί οι νόμοι και οι θεσμοί προφανώς θεωρούνταν ιεροί. Αδύνατον να τους αμφισβητήσει κανείς. 

Κάποια στιγμή έγινε μια ιστορική ρήξη. Για πρώτη φορά στην αρχαία Ελλάδα (στις πόλεις που δημιούργησαν τη δημοκρατία και τη φιλοσοφία) και μετά, αφού μεσολάβησαν είκοσι αιώνες έκλειψης, ξαναξεκίνησε για δεύτερη φορά στη δυτική Ευρώπη (με την Αναγέννηση, τον Διαφωτισμό, το μεγάλο δημοκρατικό κίνημα χειραφέτησης, το εργατικό κίνημα). Αυτά τα κινήματα, με το πρόταγμα της αυτονομίας, δημιούργησαν τις κάποιες ελευθερίες που διαθέτει η κοινωνία στην οποία ζούμε.

Το πρόταγμα της αυτονομίας, όμως, το οποίο έφθασε στο κορύφωμα του ανάμεσα στο 1750 και το 1950, επί του παρόντος μοιάζει να είναι εξουδετερωμένο. Σήμερα ζούμε σε μια κοινωνία στην οποία η απάθεια, ο κυνισμός και η ανευθυνότητα ολοένα επεκτείνονται. Το κίνημα της αυτονομίας πρέπει να ξαναξεκινήσει και να προσπαθήσει να εγκαθιδρύσει μιαν αληθινή δημοκρατία. Μια δημοκρατία όπου όλοι θα συμμετέχουν στη ρύθμιση και τον καθορισμό των κοινωνικών δραστηριοτήτων. Και αυτό είναι το μόνο πολιτικό πρόταγμα, για το οποίο αξίζει τον κόπο να εργαστούμε και να αγωνιστούμε.

ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ
ΣΧΟΛΙA 2
  1. Μια δημοκρατία όπου όλοι θα συμμετέχουν στη ρύθμιση και τον καθορισμό των κοινωνικών δραστηριοτήτων; Μα αυτή είναι δουλειά για «άριστους»; Εξάλλου με τον Καστοριάδη θα διαφωνήσουν και οι «αγορές» και οι «εταίροι» μας… Γαμώ το πάνω που έστριβα τσιγάρο μου χύθηκε ο φραπές στον καναπέ. Φτου!

Το σχόλιό σας...

Η ηλεκτρονική σας διεύθυνση δεν δημοσιεύεται.

Ένα χρόνο ύστερα…

Θα περιμένατε ασφαλώς να μιλήσουμε για τον έναν χρόνο τής δεξιάς στην κυβέρνηση. Ίσως το κάνουμε παρεμπιπτόντως… Αν μάς επιτρέπετε, θα μιλήσουμε μια φορά για την «ιστιοσανίδα» μας τον Τριπολίτη, που │ Βλ. ανάρτηση…