Ο πιο σίγουρος τρόπος να λήξει
ο πόλεμος είναι να ηττηθείς
 
 

ΚΚΕ, διάσπαση και σύνεση…

5 Φεβρουαρίου 2020

Σαν σήμερα το 1968 συνήλθε στη Βουδαπέστη η 12η Ευρεία Ολομέλεια της Κεντρικής Επιτροπής του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας που θα οδηγήσει στη διάσπαση του κόμματος, σε ΚΚΕ («Εξωτερικού» για τους δε…) και ΚΚΕ Εσωτερικού («Αναθεωρητές» για τους μεν…).

Η σοβαρότερη διάσπαση στην ιστορία του ελληνικού κομμουνιστικού κινήματος συνδέθηκε µε διεθνείς ανατροπές και συγκρούσεις στην ιδεολογία και στην πράξη. Από το ένα μέρος παρατάσσονταν οι εθνικοί κομμουνισμοί του υπαρκτού σοσιαλισμού και από το άλλο μέρος αντιπαρατάχθηκαν οι δυτικοευρωπαϊκοί κομμουνισμοί, αποστασιοποιούμενοι ή και συγκρουόμενοι με το σοβιετικό πρότυπο.

Ο αναγκαίος αναστοχασμός του ζητήματος της επανάστασης και της εξουσίας και της ιστορικής αναγκαιότητας της δικτατορίας του προλεταριάτου, αναστοχασμός που σκόπευε στην οικειοποίηση των ιδεολογικών μηχανισμών του κράτους και στον εκδημοκρατισμό των κρατικών μηχανισμών καταναγκασμού µε την επιβολή ενός προτύπου δημοκρατικού σοσιαλισμού, οδήγησε αναγκαστικά σε στάσεις αρνητικές προς το σοβιετικό πρότυπο.

Στη σοβαρή αυτή αντίθεση, της στρατηγικής ενός συμβιβασμού έναντι της στρατηγικής της «δογματικής» σύγκρουσης, ιδίως μετά την επέμβαση στην Τσεχοσλοβακία, η ιδεολογία του ΚΚΕ Εσωτερικού συνδέθηκε µε
τον λεγόμενο ευρωκομμουνισμό, που πρέσβευε έναν σοσιαλιστικό δρόμο προσαρμοσμένον στις ευρωπαϊκές οικονομικές, κοινωνικές, πολιτικές και πολιτιστικές συνθήκες.

Ουσιαστικό στοιχείο του προτεινόμενου προτύπου ήταν ένα νέο, προοδευτικό πολιτικό σύστημα που θα στηριζόταν στη δημοκρατική πλειοψηφία των πολιτών. Οι θεωρητικοί του ΚΚΕ αντέτειναν, ιστορικώς όχι αδικαιολόγητα, ότι ο ιμπεριαλισμός δεν ήταν συνηθισμένος (και διατεθειμένος) να παραδίδει την εξουσία υπακούοντας σε «ηθικά» πολιτικά κριτήρια (υποταγή στη λαϊκή θέληση και τα λοιπά). Αρνητική δε για το ΚΚΕ Εσωτερικού ήταν η απουσία αντίστοιχης δημοκρατικής παράδοσης και εμπειρίας των ελλήνων κομμουνιστών και αριστερών, σε αντίθεση µε τις βαθιές ρίζες που είχε αυτή στον ευρωπαϊκό χώρο.

Με αποτέλεσμα, μετά τη διάσπαση του ενιαίου κόμματος το 1968, σε συνθήκες δικτατορίας και ανάγκης για λαϊκή αντίσταση, η προβολή απόψεων αναιρετικών του σοβιετικού προτύπου να βρει σε σύγχυση, αλλά κυρίως αντίθετη, μεγάλη μερίδα κομματικών µελών και αριστερών ψηφοφόρων. Συγκρούσθηκε µε την κουλτούρα τους, γιατί ανασκεύαζε την έως τότε αντίληψή τους για τον σοσιαλισμό και τον κομμουνισμό, ακύρωνε την παράδοση πάνω στην οποία δομήθηκε το ιδεολογικό και πολιτικό τους κοσμοείδωλο. Ετέθη δε εν αμφιβόλω μια βασική αρχή, της υπεράσπισης του κόμματος. Και από τη μια πλευρά, απεμπολήθηκε, όσο «δογματικό» και αν ακούγεται, η σφραγίδα τους κόμματος…

Στη μαρξιστική και λενινιστική διδασκαλία, την οποία γνώριζαν καλά και ενστερνίζονταν οι «αναθεωρητές» κομμουνιστές του ΚΚΕ Εσωτερικού, στοιχειώδης πολιτική αρχή και τακτική ήταν να αποφεύγονται κατά το δυνατόν ζητήματα ιδεολογικής και πολιτικής τριβής, πόσο μάλλον στην ανερμάτιστη «εμφύλια» κομματική σύγκρουση που ακολούθησε τον Φλεβάρη του ’68.

Αν για τα πλειοψηφήσαντα στελέχη του ΚΚΕ (στην 12η Ευρεία Ολομέλεια της Βουδαπέστης και ακολούθως στην εδώ πολιτική σκηνή), ήταν αδύνατον, για λόγους ιστορικούς, ιδεολογικούς και ίσως ιδιοσυγκρασίας…
Τα ριζοσπαστικά (με την ετυμολογική σημασία της λέξης) στελέχη του ΚΚΕ Εσωτερικού, σε ένα τόσο ευαίσθητο θέμα, στο οποίο το κόμμα είχε εμπλακεί εκόν άκον, δεν επέδειξαν την απαιτούμενη, αν όχι ιδεολογική, πολιτική και ίσως συντροφική σύνεση.

Και ίσως, αυτό είναι μία από τις βασικές αιτίες που η ιστορική κατά τα άλλα απόπειρά τους αυτοαναιρέθηκε…

ΤΡ.
ΣΧΟΛΙΟ 1
  1. Η παραπάνω ανάρτηση έλαβε υπ’ όψη της σκέψεις που διατυπώνονται σ’ ένα κείμενο 636 σελίδων αναρτημένο στο διαδίκτυο στις σελίδες χρηστών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Το αναρτημένο κείμενο δεν έχει τίτλο ή άλλα στοιχεία, ώστε να αναφέρουμε την προέλευσή του, έχει πάντως σχέση με τα ιστορικά αρχεία του ΚΚΕ. Η δε προαναφερόμενη ιστοσελίδα του ΑΠΘ απαιτεί κωδικό πρόσβασης. Αν κάποιος έχει τη δυνατότητα πρόσβασης, ας μας πληροφορήσει για την ταυτότητα του κειμένου.

Το σχόλιό σας...

Η ηλεκτρονική σας διεύθυνση δεν δημοσιεύεται.