Ο πιο σίγουρος τρόπος να λήξει
ο πόλεμος είναι να ηττηθείς
 
 

Η ζωή στο εποικοδόμημα…

16 Μαΐου 2020

Ψάχνει κανείς εδώ και καιρό να βρει μια σοβαρή είδηση, ν’ ακούσει κάτι δομικό, να τό συζητήσει και να τό σχολιάσει, να τό υποστηρίξει, κάτι που να έχει σχέση με τη λεγόμενη παραγωγική βάση.

Αυτή που συντηρεί και αλλάζει τις κοινωνίες. Τις συντηρεί με μια κυριο­λεκτική έννοια· προμηθεύοντάς τες τά αγαθά που έχουν ανάγκη. Και τις αλλάζει με μια αργή, αλλά ιστορική διαδικασία· στις ιδέες και τις δράσεις, στην κοινωνική συνείδηση τών ανθρώπων αντανακλάται ο κόσμος, η ζωή, η ζωτικότητα και η δύναμη της παραγωγής, οι λεγόμενες παραγωγικές δυνάμεις, όχι χωρίς λόγο. Η συνείδηση δεν καθορίζει τη ζωή· η ζωή καθορίζει τη συνείδηση, γράφει ο Μαρξ στη Γερμανική Ιδεολογία.

Έχει ο Μαρξ σήμερα στα πάντα δίκιο; Όχι· αν μπορούσε να μιλήσει, θα μάς το έλεγε ο ίδιος. Ας κάνουμε έναν προσωρινό συμβιβασμό. Δεν είναι λίγοι οι «μαρξιστές» και κομμουνιστές που θεωρούν πως η «συνείδηση» (τών καπιταλιστών) ελέγχει τις παραγωγικές δυνάμεις. Ας δεχθούμε πως υπάρχει αμφίδρομη σχέση… Αλλά πώς να τήν διακρίνει κανείς, στο «περιβάλλον» που ζούμε. «Μαρξιστές» (αν υπάρχουν, αναλύουν και γράφουν), κομ­μουνιστές και αριστεροί, σκεπτόμενοι πολίτες έχουμε εγκλωβιστεί στην «παραλία» τής κοινωνίας, «χαζεύοντας» την κορυφή τού παγόβουνου, που όλο πλησιάζει.

Από τη βάση ώς το εποικοδόμημα συμβαίνουν πράγματα. Η παραγωγή (ό,τι και αν σημαίνει αυτό σ’ αυτή τη χώρα) και οι παραγωγικές σχέσεις «αναδιατάσσονται». Παραγωγή, διανομή, κατανάλωση, οι «τραπεζικές σχέσεις» (ας τις πούμε έτσι· δεν είχε κανέναν λόγο να τις περιγράψει ο Μαρξ στην εποχή του), το περιβάλλον (το νομο­σχέδιο που ψήφισαν εν μια νυκτί). Και βεβαίως οι σχέσεις εργασίας, η ανεργία. Την ιερή ιδιοκτησία τών μέσων παραγωγής δεν πειράζει κανείς· μπορεί ωστόσο να «αναδιατάξει» τούς ατομικούς ιδιοκτήτες τους… «Αναδια­τάσσονται» από μόνα τους; Όχι· στον βαθμό που δεν υπόκειται στις αντικειμενικές συνθήκες τής συγκυρίας.

Κι εμείς τί κάνουμε; Κι εμείς εδώ μέσα… Μας συνεπαίρνει ολόψυχα το εποικοδόμημα! Και τα «εποικοδομητικά» μέτρα που πήρε η κυβέρνηση για την πανδημία. Τόσο «εποικοδομητικά», ακριβώς για να θολώσουν τη βάση. Όχι πως δεν υπάρχουν σοβαρά πράγματα που επιβιώνουν και βιώνουμε με μεγαλύτερη ένταση στο «πανδημικό εποικοδόμημα»· στην «κορονοϊκή εποχή», που συνέθλιψε την εποχή τής Άνοιξης (και την Εργατική Πρωτο­μαγιά) στους μήνες τού χειμώνα. Προσφυγικό, ρατσισμός, ενδοοικογενειακή βία, σεξισμός, ομοφοβία, στρεβλή ενημέρωση και δημοκρατία, ελεγχόμενη εκπαίδευση και δικαιοσύνη… έχουν μια «βάση».

Κόμματα και οργανώσεις τής αριστεράς, κοινωνικές οργανώσεις, οι ανήσυχοι πολίτες, για «αντικειμενικούς λόγους», με τους οποίους δικαιολογούμασταν, αλλά και με υποκειμενική και «ατομική» ευθύνη, είμαστε εγκλω­βισμένοι και απορροφημένοι σ’ αυτά. Να αναδιατάξουμε και ’μεις τη «βάση» μας· τις σκέψεις και τις δυνάμεις μας. Να μην επιτρέψουμε να χειροκροτούν τούς έρημους δρόμους και τις άδειες πλατείες τού εποικοδομήματος…

ΤΡ.
ΣΧΟΛΙA 8
  1. Απορία 1: Οι συνθήκες κάτω από τις οποίες ο ιός κτυπάει τα διάφορα επαγγέλματα δεν είναι σοβαρή είδηση που έχει σχέση με την παραγωγική βάση; Δες εδώ…
    Απορία 2: Σε διάφορες χώρες (π.χ. Βρετανία) εξελίσσεται μια διαμάχη ανάμεσα στα συνδικάτα από τη μια μεριά και την κυβέρνηση και το επιστημονικό κατεστημένο από την άλλη, για τις συνθήκες εργασίας όσο διαρκεί η πανδημία. Αυτή δεν είναι ταξική πάλη για την αναδιάταξη των μέσων παραγωγής;
    Απορία 3: Γιατί τα πανδημικά μέτρα είναι κάτι ξεχωριστό από τη βάση; Οι συνθήκες παραγωγής και συντήρησης των παραγωγικών δυνάμεων (στη συγκεκριμένη περίπτωση ανθρώπινο δυναμικό) δεν είναι κομμάτι της βάσης;
    Απορία 4: Πότε παραδέχτηκε ο Μαρξ πως έκανε λάθος σε κάποια του ανάλυση;

    1. Tις απορίες σας 1 έως 3 θεωρούμε ως προσθήκες στην ανάρτησή μας.
      1. Και βεβαίως είναι σοβαρή είδηση ότι οι συνθήκες κάτω από τις οποίες ο ιός χτυπάει τα διάφορα επαγγέλματα έχουν σχέση με τη παραγωγική βάση. Παραδεχόμαστε πως σ’ ένα - δύο σημεία τής ανάρτησής μας υπάρχει ασάφεια ως προς τον χρόνο, αυτών που έγιναν (και αποτέλεσαν είδηση) και αυτών που τώρα απαιτούνται. Στην Ελλάδα πάντως δεν έχει γίνει καμία έρευνα επ’ αυτού. Και αυτό κατά κάποιον τρόπο επισημαίνει στους «ενδια­φερομένους» η ανάρτησή μας, ίσως με όχι τη σαφήνεια που όφειλε.
      2. Είχαμε υπ’ όψη μας την Ελλάδα όταν γράφαμε την ανάρτησή μας, πράγμα που έπρεπε να είχαμε συγκεκρι­μενοποιήσει.
      3. Δεν νομίζουμε ότι υποστηρίζουμε κάτι τέτοιο. Αντίθετα μάλιστα και ίσως θα έπρεπε να το είχαμε επισημάνει. Αν και οι «αντιφάσεις τού συστήματος» αποτρέπουν την πλήρη προστασία τής υγείας τού ανθρώπινου δυναμι­κού, οι πολιτικοί διαχειριστές του (του συστήματος) ενδιαφέρονται για κάποιο οργανωμένο, δημόσιο σύστημα υγεία. Πώς αλλιώς θα «συντηρείται» και θα αναπαράγεται απρόσκοπτα το ανθρώπινο δυναμικό που έχουν ανάγκη; Αλλά εδώ ούτε γι’ αυτό είναι ικανοί…
      4. Η φράση έχει ως εξής. «Έχει ο Μαρξ σήμερα στα πάντα δίκιο; Όχι· αν μπορούσε να μιλήσει, θα μάς το έλεγε ο ίδιος». Όταν αναρτήσαμε το άρθρο έλειπε εκ παραδρομής το ερωτηματικό, το διορθώσαμε. Αν αυτό δεν έπαιξε ρόλο στην ένστασή σας, τότε είναι σαφές πως δεν υποστηρίζουμε ότι «ο Μάρξ παραδέχτηκε πως έκανε λάθος σε κάποια ανάλυσή του». Θα παραδεχόταν, ενδεχομένως, σήμερα, ή εν πάση περιπτώσει θα διόρθωνε, θα πρόσθετε κάτι σε όσα έχει γράψει. Σε κάθε περίπτωση πάντως επρόκειτο για ένα «σχήμα λόγου», αν μπορούμε να το πούμε έτσι.

      1. Με μεγάλη εκτίμηση στην προσφορά της ιστοσελίδας, ευχαριστώ για την απάντηση.

        1. Κι εμείς ευχαριστούμε και θα ήμασταν ευτυχείς αν είχατε κάτι να μας στείλετε να αναρτήσουμε. Υπάρχει πολλή ξηρασία…

  2. Φίλε Τριπολίτη, τουλάχιστον όσο με αφορά, έχω μπει στην εποχή της αφωνίας. Έλεγα να γενικεύσω, αλλά το απέφυγα στο τσακ και πρόσθεσα το «όσο με αφορά», γιατί η ανάρτηση «Η ζωή στο εποικοδόμημα…» μού είναι ακατανόητη, αλλά η η ανταλλαγή απόψεων με έκανε να αντιληφθώ ότι το πρόβλημα είναι δικό μου, θα προσπαθήσω να το διορθώσω.

      1. Παρηγοριά στον άρρωστο κλπ. Στην εισαγωγή της Ιστολογίας είχα διαβάσει αμνημόνευτα χρόνια πριν την πικρή διαπίστωση του συγγραφέα για την αδιάκοπη μείωση των νευρώνων με το πέρασμα του χρόνου.

Το σχόλιό σας...

Η ηλεκτρονική σας διεύθυνση δεν δημοσιεύεται.