Ο πιο σίγουρος τρόπος να λήξει
ο πόλεμος είναι να ηττηθείς
 
 

Ένας ομηρικός κομμουνιστής…

28 Μαΐου 2020

Σαν σήμερα πριν από δώδεκα χρόνια μάς άφησε ο Άγγελος Ελεφάντης. Ένας φίλος και σύντροφος. Ένας άνθρωπος που χρειαζόμαστε.

Γεννήθηκε το 1936 στο Νεοχώρι τών Αγράφων. Το 1947 η οικογένειά του κατέ­φυγε στην Αθήνα να γλιτώσει τις «στρατιωτικές εκκαθαρίσεις». Αποφοίτησε από τη Νομική Αθηνών και το 1962 βρέθηκε στο Παρίσι όπου σπούδασε ανθρω­πολογία και κοινωνιολογία στη Σορβόννη και ιστορία στην École Pratique des Hautes Études. Στο Παρίσι συμμετείχε στην έκδοση των αντιδικτατορικών πε­ριοδικών «Ελληνική Παρουσία» και «Αγώνας». Γύρισε στην Ελλάδα το 1976.

Φοιτητής ήταν νεολαίος τής ΕΔΑ. Το 1968 μετά τη διάσπαση του Κομμουνι­στικού Κόμματος εντάχθηκε στο ΚΚΕ Εσωτερικού, υποψήφιος το 1985 στο ψηφοδέλτιο τής Επικρατείας. Το 1987 μέλος τής Πολιτικής Γραμματείας τού ΚΚΕ Εσωτερικού - Ανανεωτική Αριστερά. Το 2004 και το 2007 υποψήφιος τού ΣΥΡΙΖΑ στην Ευρυτανία.

Από τους ιδρυτές και αρθρογράφους τής εφημερίδας «Η Εποχή», μέλος τού Δ.Σ. τής «Αυγής», στην οποία αρ­θρογραφούσε κοντά δέκα χρόνια. Έργο τής ζωής του το περιοδικό «Ο Πολίτης», που δίδαξε γλώσσα και σκέψη και ήθος σε μια - δυο γενιές αριστερών και όχι μόνο τής μεταπολίτευσης. Είχαμε την τύχη να δουλέψουμε κοντά του, αν αυτό μπορεί να ειπωθεί, κάνοντας τις τυπογραφικές διορθώσεις στα πρώτα χρόνια τού «Πολίτη». Να διαβάζουμε «από πρώτο χέρι» και να μαθαίνουμε απ’ αυτόν τον θησαυρό. Πολυγραφότατος…

Έγραψε βιβλία που φώτισαν την πορεία τού αριστερού και κομμουνιστικού κινήματος στην Ελλάδα. Η επαγγε­λία τής αδύνατης επανάστασης - ΚΚΕ και αστισμός στο Μεσοπόλεμο (1976), Ο ανεύρετος σοσιαλισμός (1982), Στον αστερισμό τού λαϊκισμού (1991), Διά γυμνού οφθαλμού (1998), Μinima memoralia - H ιστορία τού παππού μου (2001), Μάς πήραν την Αθήνα… - Ξαναδιαβάζοντας μερικά σημεία τής ιστορίας 1940 - 1950 (2002).

Συμμετείχε σε συλλογικές εργασίες. Ο Ιανός τού εθνικισμού και η ελληνική βαλκανική πολιτική (1992), Tών αφανών - Τρεις ομιλίες για το βιβλίο τής Παγώνας Στεφάνου (1998), Ισλάμ και Ευρώπη (2002).

Μετέφρασε βιβλία τών Ζαν Πωλ Σαρτρ (Υπέρ διανοουμένων συνηγορία), Αντρέ Λερουά - Γκουράν (Το έργο και η ομιλία τού ανθρώπου - Τεχνική και γλώσσα), Ζαν-Κλωντ Μισεά (Η εκπαίδευση της αμάθειας).

ΣΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΤΡΑΠΕΖΙ τού «Πολίτη» στην οδό Κέκροπος στην Πλάκα, απλωμένα φύλλα τής «Καθημε­ρινής» και τού Le Monde… Να καταλαβαίνω πώς σκέφτονται! Ήταν ένα μικρό μάθημα πολιτικής σκέψης από έναν σπουδαίο διανοούμενο… Ανάλυσης, μαχητικότητας, ιστορικής αίσθησης, δημόσιου λόγου, αφήγησης, ζυγιάσματος στον καιρό… Για τον Καραγκιόζη, τους κλε­φταρματολούς, την αντίσταση, τις κοινότητες, τα πρόσωπα του λαϊκισμού…

Ο ΑΓΓΕΛΟΣ ΕΛΕΦΑΝΤΗΣ ήταν ομηρικός άνθρωπος, καθολικός και μονοκόμματος, ατόφιος. Σαν τους κλέ­φτες τών ρουμελιώτικων βουνών τής πατρίδας του, που θαύμαζε, είχε ίδια, ασίγαστη τη δίψα τής ελευθερίας, της υπέρβασης, ένας αξεδίψαστος ρομαντικός ήρωας, ένας νομάς, ένας παμπάλαιος Έλληνας. Και μαζί ήταν ο διαφωτιστής, ο βαθιά μελετημένος αριστοκράτης τού πνεύματος και μέτοχος της θύραθεν παιδείας, ο ορθο­λογιστής. Και πάνω απ’ όλα, ο ασυμβίβαστος, ο απροσκύνητος, ο ευθύς και άτεγκτος, ο ασκητής, κάποτε σκληρός, σκληρότερος με τον εαυτό του.

Έγραφε στην «Καθημερινή» ο Νίκος Ξυδάκης στις 30 Μαΐου 2008.

Ο Άγγελος Ελεφάντης είχε βρεθεί και στην Τρίπολη. Είχαμε και εδώ την τύχη να παρουσιάσουμε στον Φιλο­τεχνικό το βιβλίο του «Στον αστερισμό τού λαϊκισμού» με το βιβλιοπωλείο «Ώρα», που κι αυτό δεν υπάρχει πια. Τύχη και νοσταλγία, φέρνοντας στη μνήμη μας τα όσα είπε εκεί και τη συζήτηση που ακολούθησε.

Ένας άνθρωπος που μάς λείπει. Ένας σύντροφος που χρειαζόμαστε.

ΤΡ.
ΣΧΟΛΙΟ 1
  1. Όταν αποχαιρετούσαμε τον Άγγελο πριν από δώδεκα χρόνια στο Α΄ Νεκροταφείο της Αθήνας για το τελευταίο του ταξίδι στη γενέτειρά του το Καρπενήσι, μ’ ένα λυπητερό σκοπό κλαρίνου από τα μέρη του, περίλυποι και συντε­τριμμένοι, αρχίσαμε κιόλας να συνειδητοποιούμε το κενό που άφηνε. Ο ίδιος δεν χρησιμοποιούσε ποτέ τη λέξη «έφυγε» γι’ αυτούς που πέθαιναν, έλεγε χαρακτηριστικά. Τί θα πει έφυγε; Δηλαδή πήγε κάπου; Πού πήγε; Ένα είναι βέβαιο, το «φευγιό» του Άγγελου άφησε πίσω του το κενό που υπάρχει ακόμη και που το νοιώθουν περισσότερο αυτοί που τον είχαν γνωρίσει από κοντά. Ο Άγγελος ήταν μια ξεχωριστή περίπτωση διανοούμενου της Αριστεράς. Ιστορικός με βαθειά γνώση και ρηξικέλευθες απόψεις, άριστος γνώστης της ελληνικής γλώσσας, δάσκαλος για πολλούς, δημοσιογράφος, δοκιμιογράφος, τολμηρός στις απόψεις του, πολιτικά ενεργός στην Ανανεωτική Αριστερά, πολίτης με την πραγματική έννοια του όρου. Όλα «διά γυμνού οφθαλμού», όπως είναι ο τίτλος με συλλογή δοκιμίων του. Δεν είναι τυχαίο ότι το εμβληματικό περιοδικό που εξέδιδε, «Ο Πολίτης», είχε αυτό τον τίτλο.
    Είχα την τύχη να τον γνωρίσω από κοντά. Βρεθήκαμε πολλές φορές με ατέλειωτες συζητήσεις για την Αριστερά, για την Ιστορία, για τα καθημερινά. Δεν ήταν διανοούμενος «αφ’ υψηλού». Στις παρέες ήταν άμεσος και γήινος. Είχε τα προσόντα για ακαδημαϊκές και άλλες καριέρες, όμως προτίμησε το ρόλο του μαχόμενου διανοούμενου της Αριστεράς. Όσοι τον γνωρίσαμε είμαι βέβαιος ότι συχνά σκεφτόμαστε, τί θα έλεγε ο Άγγελος γι’ αυτό , τί θα έγραφε για εκείνο, μας λείπει. Μέσα από τα γραπτά του και τις παρακαταθήκες του προσπαθούμε να ανιχνεύσουμε απαντήσεις για τα προβλήματα του σήμερα.

Το σχόλιό σας...

Η ηλεκτρονική σας διεύθυνση δεν δημοσιεύεται.