Ο πιο σίγουρος τρόπος να λήξει
ο πόλεμος είναι να ηττηθείς
 
 

Η άνθρωπος Μαρί Κιουρί…

4 Ιουλίου 2020

Εγώ που ώς τώρα υπήρξα για να θαυμάζω, να σέβομαι και ν’ αγαπώ, εγώ πια δεν τού ανήκω και πρέπει μονάχη να είμαι. Εγώ, η άνθρωπος…

ΖΩΗ ΚΑΡΕΛΛΗ, Από τη συλλογή Αντιθέσεις (1957)

Δεν έχω ούτε χρόνο ούτε χρήμα να σπαταλήσω σε ταπεινές ανθρώπινες ανάγκες, φαγητό, θέρμανση και ρούχα. Μόνο τα απολύτως απαραίτητα χρειάζομαι. Ένα σπίτι με τα απολύτως απαραίτητα, ένα εργαστήριο με τα απολύτως απαραίτητα, μια ζωή με μόνο τα απολύτως απαραίτητα…

Δεν ξέρουμε αν τα προηγούμενα είναι λόγια τής ίδιας ή από την «Απολογία τής Μαρί Κιουρί», θεατρικό έργο που παιζόταν ακόμα τον χειμώνα που πέρασε στην ελληνική σκηνή (ίσως δεν είναι ιεροσυλία τής θεατρικής τέχνης να προστέσουμε και μια πρόσφατη κινηματογραφική ταινία με τίτλο «Radioactive» γύρω από τη ζωή της). Ωστόσο, δεν θα συζητήσουμε εδώ τη «θέση τής γυναίκας» Κιουρί (και τη «γυναικεία ποσόστωση», όπως διαβάσαμε κάπου…) στην επιστήμη. Θα θυμηθούμε μια ελεύθερη προσωπικότητα, που τελείωσε τη ζωή της σαν σήμερα το 1934. Η προσωπική ελευθερία είναι που τελειώνει την/τον άνθρωπο, σε μια ζωή που χρειάζεται μόνο τα απολύτως απαραίτητα. Με πρώτο απ’ όλα τ’ απαραίτητα, τον άλλο ή την άλλη άνθρωπο.

Η Μαρία - Σαλώμη Σκουοντόφσκα γεννήθηκε στην Πολωνία το 1867 από αριστοκρατική οικογένεια και από μικρή αγάπησε τα Μαθηματικά και τη Φυσική. Εκείνη την εποχή δεν επιτρεπόταν η φοίτηση γυναικών στα πανεπιστήμια τής πατρίδας της. Θα χρειαζόταν να μεταβεί στο εξωτερικό, κάτι που δεν επέτρεπε η οικονομική κατάσταση της οικογένειάς της. Δούλεψε σαν γκουβερνάντα και παρακολουθούσε μαθήματα στο παράνομο πολωνικό «Ιπτάμενο Πανεπιστήμιο», ενώ έστελνε χρήματα στην αδερφή της που σπούδαζε Ιατρική στο Παρίσι.

Σε ηλικία 24 ετών άρχισε σπουδές στη Σορβόνη σε εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες και αποφοίτησε με τα πτυχία Μαθηματικών, Φυσικής και Χημείας. Γνώρισε και παντρεύτηκε τον Πιέρ Κιουρί και σε συνεργασία ανακάλυψαν το ράδιο, ενώ μελέτησε τα φαινόμενα της ραδιενέργειας. Ανακάλυψε επίσης το πολώνιο και έγινε καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο τής Σορβόνης, ενώ τιμήθηκε δύο φορές με το βραβείο Νόμπελ Φυσικής (1903) και Χημείας (1911). Το 1910 δημοσίευσε το θεμελιώδες έργο της «Μελέτη επί τής ραδιενέργειας», ενώ τον επόμενο χρόνο κατάφερε να απομονώσει το μεταλλικό ράδιο. Δεν θα επαναλάβουμε εδώ τα περί «πρώτης γυναίκας» και τα λοιπά που «κοσμούν» τις βιογραφίες της…

Η εξέχουσα επιστήμων πέθανε στις 3 Ιουλίου τού 1934 στο Παρίσι από ασθένεια που πιστεύεται πως προκλήθηκε από τη μακρόχρονη έκθεσή της στη ραδιοακτινοβολία. Από το 1906 είχε χάσει τον σύζυγο και σύντροφό της Πιερ Κιουρί, με τον οποίο είχε συνεργαστεί στην ανακάλυψη των ραδιενεργών στοιχείων. Ενδεικτικό τού επι­στημονικού ήθους και των δύο είναι το γεγονός ότι δεν κατοχύρωσαν τις επιστημονικές και πρακτικές μεθόδους τους, επειδή θεωρούσαν ότι αυτό δεν συμβάδιζε με το επιστημονικό πνεύμα. Πίστευαν πως η επιστήμη είναι κοινωνική κατάκτηση και η «κατοχύρωση» (πατέντα) εμποδίζει τη συνέχιση της επιστημονικής έρευνας από τους επόμενους. Η σημασία τής πράξης αυτής είναι ακόμα πιο σπουδαία, επειδή οι Κιουρί ανακάλυψαν πως η ακτινοβολία τού ραδίου είχε μια εξαιρετική εφαρμογή, κατέστρεφε τους καρκινικούς όγκους.

Η Μαρί Κιουρί ήταν άνθρωπος με σαφή αντίληψη ευθύνης, αλλά και ελευθερίας. Η ζωή της, μετά τον θάνατο του συζύγου, συντρόφου και συνεργάτη της, «σκανδάλισε». Η «καθωσπρέπει» Σουηδική Ακαδημία Επιστημών επεχείρησε να την αποτρέψει από το να μεταβεί στη Στοκχόλμη να παραλάβει το δεύτερο βραβείο Νόμπελ, ώστε να μην ανταλλάξει χειραψία «μια μοιχαλίδα» με τον σουηδό βασιλιά! Η κατηγορία ως «μοιχαλίδας» την κατέστησε στόχο και τής ξενοφοβίας τής εποχής, που εκείνη την περίοδο όπως και ο αντισημιτισμός είχαν ενταθεί στη Γαλλία και η Κιουρί ως «ξένη» έγινε εύκολος στόχος.

Με την αξία και την ελευθερία της κατενίκησε τη μικροπρέπεια και κατέκτησε κυριολεκτικά το Πάνθεον, όπου είναι θαμμένοι οι «μεγάλοι άνδρες» τής Γαλλίας…

ΤΡ.
ΣΧΟΛΙA 3
  1. Ενδιαφέρων υπαινιγμός η επιλογή τού τίτλου σου και όσα άλλα αφήνεις να εννοηθούν, Τριπολίτη, όσον αφορά το φεμινιστικό ζήτημα. Δεν είχα ακούσει αυτό το ποίημα και τον στίχο τής Ζωής Καρέλλη (από το 1957!), είχα υπ’ όψη μου μια σχετική νύξη σ’ ένα βιβλιαράκι τής Ελέιν Μόργκαν ή της Έβελυν Ρηντ (δεκαετία του ’80, δεν θυμάμαι τώρα ακριβώς, πάντως ήταν τών Εκδόσεων Ράππα) με τον επίσης υπαινικτικό τίτλο «Η καταγωγή τής γυναίκας». Το αρσενικό ο «άνθρωπος», όπως και άλλα, είναι βέβαια δύσκολο να αντικατασταθεί από κάτι που να εννοεί και τον θηλυκό (να πάλι το αρσενικό γένος!) άνθρωπο, αλλά θα μπορούσε να ανοίξει μια επίσης ενδιαφέρουσα συζήτηση.

    1. Είχαμε γράψει κάτι σχετικό και την «Ημέρα της γυναίκας» Μεταφέρουμε εδώ ένα απόσπασμα μήπως βοηθήσει να συνεχιστεί η συζήτηση:
      Αν βέβαια έχουμε να κάνουμε με γυναίκα πρόεδρο (τής Δημοκρατίας καλή ώρα), υπουργό, δικηγόρο, γιατρό, αστυνομικό, μας σώζει η δευτέρα κλίση τής γραμματικής μας (η αρσενικοθήλυκη κατάληξη σε -ος). Περάσαμε όμως από μια γλωσσική αστειότητα, αν όχι βαρβαρότητα, όταν τη Σιμόν Βέιλ ως πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (1979 -1982) ή τη Μαρία Δαμανάκη ως πρόεδρο του Συνασπισμού (1991 - 1993) τις αποκαλούσαμε στην κλητική «Κυρία Πρόεδρος»! Το «Πρόεδρε» ανήκει σ’ εμάς τους άνδρες…
      Μένουν όμως ακόμα κάποια «αρσενικά» αγκάθια στη γλώσσα μας. Η «βουλευτής» ή η «δικαστής», με τα φαλο­κρατικά -ής τους. Λέμε όμως καθηγήτρια ή εισηγήτρια, λέξεις που (όχι μόνο αυτές, αλλά και πολλές άλλες) «έφτιαξαν», «δυστυχώς» για ’μας τους φεμινιστές δημοτικιστάδες, οι κατά συνθήκη ανδροκράτες καθαρευουσιάνοι! Λέξεις που τις εντάξαμε με ευκολία στο καθημερινό μας λεξιλόγιο, χωρίς να βιάζουμε τη γλώσσας μας (στην οποία η διάκριση των γενών είναι δομικό στοιχείο) ή να «βιάζουμε» το γυναικείο φύλο…
      Γιατί μας διαφεύγει, ότι το βιολογικό φύλο επικαθορίζεται από το λεγόμενο κοινωνικό φύλο, που διαμορφώνει (όχι μόνο στη γραμματική) μια αναγκαστική τάξη, επιθυμίες, φιλοδοξίες, τρόπο ζωής, συμπεριφορές.

    2. Της Ελέιν Μόργκαν είναι το βιβλίο που λες, Γ.Κ., Εκδόσεις Ράππα, Αθήνα 1988, το έχει μάλιστα μεταφράσει ο Αλέξανδρος Κοτζιάς. Πολύ ενδιαφέρον. Αλλά αποπροσανατολίζουμε τη συζήτηση από την Μαρί Κιουρί και τη δράση της. Κάρι που δεν αναφέρει η ανάρτηση είναι ότι η Μαρία Κιουρί κατάλαβε ότι οι ακτίνες Χ θα μπορούσαν να σώσουν ζωές βοηθώντας τους γιατρούς να εντοπίζουν σφαίρες, θραύσματα και σπασμένα κόκαλα, ώστε να προλαβαίνουν τις επιπλοκές και να μην ακρωτηριάζουν με «ευκολία» τους τραυματισμένους στρατιώτες για να προλάβουν τα χειρότερα. Έτσι έπεισε την κυβέρνηση της Γαλλίας να στηρίξει το πρώτο στρατιωτικό ακτινολογικό κέντρο.

Το σχόλιό σας...

Η ηλεκτρονική σας διεύθυνση δεν δημοσιεύεται.

Παγκόσμιος ιστός και ο ιστός της αράχνης…

Http://info.cern.ch/hypertext/WWW/TheProject.html… Ήταν το Url και δίπλα η λιτή Home σελίδα τού πρώτου διαδικτυακού τόπου στην ιστορία τού Internet. Ανέβηκε στο διαδίκτυο σαν σήμερα πριν 29 χρόνια, στις 6 Αυγούστου τού 1991, │ Βλ. ανάρτηση…