Ο πιο σίγουρος τρόπος να λήξει
ο πόλεμος είναι να ηττηθείς
 
 

Μάθημα στον κύριο Μητσοτάκη…

1η Οκτωβρίου 2020

Ο Έρικ Χομπσμπάουμ (Eric Hobsbawm), ο μαρξιστής διανοούμενος, από τους κορυφαίους ιστορικούς τού 20ού αιώνα, που πέθανε σαν σήμερα την 1η Οκτωβρίου τού 2012, διδάσκεται ασφαλώς στο Χάρβαρντ. Έχει γράψει για την Ελληνική Επανάσταση:

Μόνο μία, από τις επαναστάσεις τού 1820 - 1822, κατόρθωσε να επι­βληθεί, ο ελληνικός ξεσηκωμός τού 1821. Και αυτό αποδίδεται εν μέ­ρει στο ότι πήρε τη μορφή γνήσιας λαϊκής επανάστασης και εν μέρει στην ευνοϊκή διπλωματική κατάσταση. Η Ελλάδα συνεπώς έγινε η πηγή έμπνευσης τού διεθνούς φιλελευθε­ρισμού. Και ο φιλελληνισμός, που συνεπέφερε οργανωμένη υποστήριξη στους Έλληνες και συμμε­τοχή πολυ­άριθμων εθελοντών, έπαιξε, στη συσπείρωση τής ευρωπαϊκής αριστεράς τής δεκαετίας τού 1820, ρόλο ανά­λογο μ’ αυτόν που θα έπαιζε στο τέλος τής δεκαετίας τού 1930 η υποστή­ριξη στην Ισπανική Δημοκρατία.

Σε μια και μόνη περίπτωση ο ατέρμων πόλεμος τών ποιμενικών φύλων και τών ληστών ηρώων συγκεράστηκε με τις ιδέες τού αστικού εθνικισμού και της Γαλλικής Επανάστασης, στον ελληνικό απελευθερωτικό αγώνα τού 1821 - 1830. Ήταν συνεπώς φυσικό η Ελλάδα να γίνει θρύλος και πηγή έμπνευσης τών απανταχού εθνικι­στών και φιλελευθέρων. Γιατί μόνο στην Ελλάδα ένας ολάκερος λαός ξεσηκώθηκε ενάντια στον κατακτητή με τρόπο που θα μπορούσε εύλογα να ταυτιστεί με την υπόθεση τής ευρωπαϊκής αριστεράς. Και αντίστροφα, η υπο­στήριξη τής ευρωπαϊκής αριστεράς με ηγέτη τον Λόρδο Βύρωνα, που πέθανε στην Ελλάδα, συνέβαλε σημα­ντικά στην πραγμάτωση τής ελληνικής ανεξαρτησίας.

Ευτυχώς όμως η Φιλική Εταιρεία είχε φροντίσει να προσηλυτίσει και τους ντόπιους κλέφτες, τους εκτός νό­μου και τους αρχηγούς στις φάρες τών ελληνικών βουνών… Είναι αμφίβολο κατά πόσο ο σύγχρονος εθνι­κισμός σήμαινε πολλά πράγματα γι’ αυτούς τους κλέφτες, αν και πολλοί από αυτούς διέθεταν τους γραμμα­τικούς τους, που συνέτασσαν μανιφέστα στην ιακωβινική ορολογία (ο σεβασμός και το ενδιαφέρον για τα βι­βλία και τη μάθηση ήταν κατάλοιπο τού αρχαίου ελληνισμού). 

Αν υποθέταμε ότι οι Έλληνες κάτοικοι τών ορεινών, οι κλέφτες, που ξεσηκώθηκαν εναντίον τών Τούρκων τον καιρό τού Μπάυρον, ήταν εθνικιστές, πράγμα το οποίο είναι ομολογουμένως απίθανο, δεν μπορούμε να μην παρατηρήσουμε ότι μερικοί από τους πιο αξιοθαύμαστους αγωνιστές τους δεν ήταν Έλληνες αλλά Αλβανοί (Σουλιώτες)… Ο νέος ελληνικός εθνικισμός ήταν αρκετός για να εξασφαλίσει την ανεξαρτησία τής χώρας, μο­λονότι ο συνδυασμός αστικής ηγεσίας, κλέφτικης αποδιοργάνωσης και επέμβασης τών Μεγάλων Δυνάμεων γέννησε μια από εκείνες τις μικροκαρικατούρες τού δυτικού φιλελεύθερου ιδεώδους, που επρόκειτο να γίνει τόσο γνώριμο σε περιοχές όπως η Λατινική Αμερική…

ΕΡΙΚ ΧΟΜΠΣΜΠΑΟΥΜ, Η εποχή τών άκρων… (απόσπασμα), Εκδόσεις Θεμέλιο, Αθήνα 2004

Σημειώσεις που δεν κράτησε ο πρωθυπουργός τής σύγχρονης Ελλάδας όταν σπούδαζε στο Χάρβαρντ. Και σήμερα μάς λέει, ελαφρά τη καρδία και τη διανοία, πως οι Έλληνες και οι άλλοι τού ’21 εμπνεύσθηκαν τήν Επανάσταση από τους τυχάρπαστους Αμερικάνους…

ΤΡ.
ΣΧΟΛΙA 3
  1. Μην τον αδικείται, κάποτε είχα διαβάσει στο «Βήμα» πώς «ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης δεν το κρύβει, το λέει μάλιστα και δημοσίως, ότι διαβάζει Μαξ Βέμπερ». Τώρα, το τί καταλαβαίνει, έστω και από τον Μαξ Βέμπερ, το αναρτά όπως είδαμε στην επίσημη πρωθυπουργική ιστοσελίδα…

  2. Σ’ ένα άλλο βιβλίο του ο Χομπσμπάουν («Έθνη και εθνικισμός» ) λέει τί μπορεί να εμπνεύσθηκαν οι Έλληνες από τους Αμερικάνους, από κείνα που κάνουν οι ιμπεριαλιστές στους αδύναμους λαούς. «Το μόνο στρατιωτικό καθεστώς στην Ευρώπη που επιβλήθηκε με την υποστήριξη των ΗΠΑ ήταν αυτό που προέκυψε στην Ελλάδα το 1967, από το στρατιωτικό πραξικόπημα μιας ομάδας ιδιαίτερα αφρόνων ακροδεξιών συνταγματαρχών, πιθανότατα από ιδία πρωτοβουλία, σε μια χώρα όπου ο εμφύλιος πόλεμος μεταξύ των κομμουνιστών και των αντιπάλων τους (1944 - 1949) είχε αφήσει πίσω του πικρές αναμνήσεις και στις δύο πλευρές. Το καθεστώς αυτό, που διακρίθηκε για τη συστηματική χρήση βασανιστηρίων εναντίον των αντιπάλων του, κατέρρευσε μετά από επτά χρόνια κάτω από το βάρος της δικής του πολιτικής ηλιθιότητας».

    1. Αυτό θα το κρατούσε στις πανεπιστημιακές σημειώσεις του, να θυμηθεί πως τότε ήταν πολιτικός πρόσφυγας στο Παρίσι!

Το σχόλιό σας...

Η ηλεκτρονική σας διεύθυνση δεν δημοσιεύεται.

Πολιτικό και κοινωνικό αδιέξοδο…

Στη διπλή διακεκαυμένη ζώνη, τής κορύφωσης τής πανδημίας και τής παράλληλης οικονομικής κρίσης μπαίνει η κυβέρνηση, αδυνατώντας μέχρι στιγμής να δώσει στίγμα ουσιαστικού σχεδιασμού και αποτελεσμα­τικής διαχείρισης τής κατάστασης. Στο μέτωπο │ Βλ. ανάρτηση…