Ο πιο σίγουρος τρόπος να λήξει
ο πόλεμος είναι να ηττηθείς
 
 

Ενήλικοι στην αίθουσα προβολής…

15 Οκτωβρίου 2019

Ο Κώστας Γαβράς στη συνέντευξη που έδωσε για την ταινία Ενήλικοι στο δωμάτιο είχε ’πει. Με ενδιέφερε η δική μου ιδέα και η ιδέα μου ολοκληρώθηκε με το βιβλίο του Βαρουφάκη, όπως τότε στο Ζ με ενδιέφερε η ιδέα του Σαρτζετάκη μέσα από το βιβλίο του Βασιλικού.

Θα το πούμε εξ αρχής, ο καταξιωμένος σκηνοθέτης δεν φαίνεται να κατέθεσε καμμία δική του ιδέα στην ταινία για τα Ιουλιανά του 2015.
Ο Τζόκερ (της εικόνας μας) του έκλεψε την παράσταση…

Προβλήθηκε και εδώ στην Τρίπολη η ταινία. Και μπορεί πλέον να διατυπωθεί μια «εντόπια» άποψη, χωρίς να αγρεύουμε από ’δώ κι από ’κεί πληροφορίες και «κριτικές», αθηναϊκές κατά το πλείστον. Δεν είμαστε βέβαια κριτικοί κινηματογράφου, έχουμε όμως το δικαίωμα και ίσως τη δυνατότητα να προβάλουμε μια «συλλογική» άποψη φίλων που είδανε εδώ την ταινία και τη συζητήσανε.

Ο πολιτικός κινηματογράφος είναι λεπτό εγχείρημα. Κι αυτό το έχει αποδείξει ο ίδιος ο Γαβράς, με ταινίες όπως το Z (1969), η Ομολογία (1970), η Κατάσταση Πολιορκίας (1973), ο Αγνοούμενος (1982) και άλλες, με τις οποίες πέτυχε να μας μεταδώσει τον ψυχισμό του πολιτικά αδυνάτου και τη θεμιτή οργή της δημοκρατίας και του δικαίου, που κατά κανόνα προβάλλουν οι πολιτικές ταινίες στο κοινό τους. Έστω και αν τα πολιτικά γεγονότα «μυθοπλάθονται» και πλαισιώνονται από αναφορές, για τις ανάγκες της συγκεκριμένης τέχνης ή για να διευκολύνεται η πρόσληψή τους από τον θεατή, με αποτέλεσμα η κινηματογραφική μεταγραφή τους να χαρακτηρίζεται συχνά «επιφανειακή», χωρίς δηλαδή στέρεο αναλυτικό υπόβαθρο.

Η τέχνη της συγκεκριμένης ταινίας δεν είχε ανάγκη από σκηνές …Ζορμπά ή αναφορές στην αρχαία ελληνική τραγωδία. Η ελληνική κρίση με κορύφωση τα Ιουλιανά του 2015 αποτελεί από μόνη της τραγωδία, κοινωνική, πολιτική, οικονομική. Πράγμα που δεν είδαμε στην ταινία, ενώ απουσιάζει εντελώς το υποκείμενο της κρίσης, οι άνθρωποι που υπέφεραν εξ αιτίας της, ένας ολόκληρος λαός, του οποίου ο ρόλος (και δεν εννοούμε μόνο τον κινηματογραφικό) εξαντλείται στις σκηνές των συγκεντρώσεων. Οι σκηνές των Εξαρχείων (!) δεν διασώζουν…

Αν εξαιρέσουμε τις σκηνές που διαδραματίζονται στο Eurogroup, στις οποίες ο Γαβράς επιβεβαιώνει την αξία του ως πολιτικός σκηνοθέτης (δεν είναι τυχαίο ότι είναι οι μόνες που ενόχλησαν, και ας μη το ομολογούν, τους ιθαγενείς «φιλοευρωπαίους»), η υπόλοιπη ταινία δεν προσφέρει πολιτικά και καλλιτεχνικά απολύτως κάτι. Δεν έχουμε τα κριτικά φόντα να μιλήσουμε για την ερμηνεία των ηθοποιών, έχουμε όμως να παρατηρήσουμε την «προσεκτική» επιλογή τους, υποθέτουμε όχι αποκλειστικά από τον σκηνοθέτη.

Δεν ξέρουμε πώς και γιατί ο Κώστας Γαβράς έπεσε στην παγίδα του Γιάννη Βαρουφάκη… Στα ελληνικά μας το όνομά του θα το γράφουμε με δύο νι, έτσι λέμε και γράφουμε κοινώς το Ιωάννης, με το οποίο τον στείλαμε επισήμως στη Βουλή. Αυτός ας το γράφει όπως θέλει, για να ξεχωρίζει από εμάς τους πολλούς γιάννηδες… Πάντως, ως ξεχωριστός και απόλυτος σεναριογράφος και πρωταγωνιστής της δικής του ιστορίας, φαίνεται να παρέσυρε τον σκηνοθέτη, ακόμη και στην επιλογή των ηθοποιών. Ένας «στιβαρός» ηθοποιός για τον δικό του ρόλο, των υπολοίπων απόλυτα ισοπεδωμένοι. Εκτός ίσως από την επιλογή των ηθοποιών που υποδύονται τον Σόιμπλε και τη Λαγκάρντ. Αν αυτό δεν είναι τυχαίο, τότε ο εφορμήσας στων «ενηλίκων το δωμάτιο» ήθελε να δείξει πως είχε «ικανούς» αντιπάλους να αντιμετωπίσει! Τους αντιμετώπισε όμως;

Ίσως ο Γαβράς έπεσε στην ίδια παγίδα που πέσαμε όσοι θαυμάσαμε τον κοσμοπολίτη οικονομολόγο και μετέπειτα υπουργό επί των οικονομικών, που τα έβαζε με τους διεθνείς μαμωνάδες. Το ίδιο και ο Αλέξης Τσίπρας, που τον έκανε κορυφαίο ήρωα της δικής του τραγωδίας. Γιατί, αν υπάρχει ένα τραγικό πρόσωπο στην όλη ιστορία, εκτός από τα πολλά και πιο τραγικά πρόσωπα, τον ελληνικό λαό, είναι ο Αλέξης Τσίπρας. Ο οποίος «βαρύνεται», εκτός από τη δική του (σε εισαγωγικά ή όχι) «διαπραγματευτική αποτυχία», με την προηγηθείσα καταφανή αποτυχία του υπουργού του στο «δωμάτιο». Αυτός τον επέλεξε, αυτός είναι ο κυρίως υπεύθυνος. Θα ήταν κρίμα για τον Αλέξη Τσίπρα να «καθότανε στο σκαμνί» ο Γιάννης Βαρουφάκης…

Και απορούμε, μια και μιλάμε και για τέχνη, πώς ο έμπειρος σκηνοθέτης υποβάθμισε τον ρόλο του «τρωθέντος», είτε από τους θεούς (της Ευρώπης…) είτε από άγνοια ή μωρία, «ήρωος» μιάς καθώς ο ίδιος, ο σκηνοθέτης, υπαινίσσεται αρχαίας τραγωδίας (ακόμα και στο πρόσωπο του ηθοποιού που τον υποδύεται…).

Εν κατακλείδει. Και έτσι να μην είναι, έτσι φαίνεται, ή όπως λέγαμε παλιά οι αριστεροί, «αντικειμενικά» έτσι είναι. Ο Γιάννης Βαρουφάκης δεν έγραψε και «σκηνοθέτησε» απλώς το σενάριο μιάς ταινίας. Μεθοδικά, εν μέσω και στην κορύφωση της ελληνικής κρίσης, σκηνοθέτησε τον εαυτό του, ώστε να γίνει αυτό που είναι σήμερα. Να θυμίσουμε μόνο τί είχε ’πει, στα «τοξικά» όπως τα χαρακτήρισε τότε και αγαπημένα του σήμερα μέσα ενημέρωσης, όταν ο Αλέξης Τσίπρας (ή ο Σόιμπλε…) τον «παραίτησαν»:

Η ιστορική απόρριψη του τελεσιγράφου του Eurogroup της 25ης Ιουνίου έχει μεγάλο κόστος (πρόκειται για την εξιστορούμενη διαπραγμάτευση που έκανε ο ίδιος με τους άλλους «ενηλίκους στο δωμάτιο»)… Είναι καθήκον μου να βοηθήσω όσο μπορώ τον Αλέξη Τσίπρα να εκμεταλλευθεί όπως εκείνος κρίνει το κεφάλαιο του δημοψηφίσματος… Η αριστερά λειτουργεί συλλογικά και οι αριστεροί δεν αγαπάμε τις καρέκλες…

Και ο Κώστας Γαβράς; θα ρωτήσει κανείς. Ο Γαβράς έκανε αυτό που έκανε πάντα, με πάθος για τον πολιτικό κινηματογράφο. Μόνο που αυτή τη φορά, ίσως γιατί δεν κράτησε την απαιτούμενη απόσταση, από άποψη χρόνου και τέχνης, σκηνοθέτησε μια κακή ταινία…

ΤΡ.
ΣΧΟΛΙA 2
  1. Νομίζω πως είστε κάπως άδικοι. Ο Βαρουφάκης (και ο Γαβράς) θέλει να δείξει τί ακριβώς γινόταν στο Γιούρογκρουπ και πώς φέρθηκαν οι Ευρωπαίοι στους Έλληνες και όπως παραδέχεστε κι εσείς σ’ ένα σημείο φαίνεται να το καταφέρνει.

    1. Αν ήθελε κάτι τέτοιο ο Βαρουφάκης θα μπορούσε να περιοριστεί σ’ αυτό και γύρω απ’ αυτό με το βιβλίο του. Και θα μπορούσε τότε ο Κώστας Γαβράς να σκηνοθετήσει μια ταινία σαν το «Κεφάλαιο» που θα είχε ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον.

Το σχόλιό σας...

Η ηλεκτρονική σας διεύθυνση δεν δημοσιεύεται.