Ο πιο σίγουρος τρόπος να λήξει
ο πόλεμος είναι να ηττηθείς
 
 

ΑΠΟΨΕΙΣ

11 Ιουνίου 2020

Μπορείτε να διατυπώνετε ελεύθερα και να ανταλλάσσετε απόψεις για οποιοδήποτε θέμα. Προς διευκόλυνση τών συνομιλητών σας, τιτλοφορήστε την πρώτη ανάρτησή σας (με κεφαλαία)…

ΣΧΟΛΙA 26
  1. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Αφού ασκήσαμε τα θρησκευτικά μας καθήκοντα (για να μας φυλάει ο θεούλης) χτες, αφού το εργοστάσιο πλαστικών στη Μεταμόρφωση δεν μετατράπηκε σε έκρηξη νιτρικού αμμωνίου χτες (είδες τι κάνει η Παναγία;), αφού δεν είχαμε 500 κρούσματα αλλά μόνο 230 (μειώνεται ο ρυθμός, προχτές είχαμε 252 και παραπροχτές 260 και) χτες, αφού οι τούρκοι δεν εισέβαλαν στον Έβρο ή στα νησιά μας (αν και κάποια στιγμή χτες το μεσημέρι δύο πράγματα κατάμαυρα σαν το χάρο που έμοιαζαν με τεράστια drone, υβριδικά ελικόπτερα-αεροπλάνα, πέταξαν ούτε πενήντα μέτρα κατά μήκος της ακτής προερχόμενα από το Κρυονέρι και κατευθύνθηκαν προς το Ζαρίτσι κάνοντάς με να σκεφτώ αν άρχισαν οι εχθροπραξίες) χτες, αφού είμαστε τόσο τυχεροί και σήμερα ξυπνήσαμε όπως πέσαμε να κοιμηθούμε χτες, μήπως ήρθε η ώρα να μιλήσουμε για τίποτα πιο σοβαρό;

    Σοβαρό θέμα για παράδειγμα είναι ο εγκλωβισμός, η ομηρία της ανθρωπότητας από το καπιταλιστικό σύστημα που, εκτός από τη δυστυχία που προκαλεί στο μεγαλύτερο μέρος των λαών, οδηγεί τον πλανήτη στην καταστροφή. Θυμάμαι ότι η σύσταση της ατμόσφαιρας, όπως μας τη δίδασκαν στο γυμνάσιο τη δεκαετία του ’70, ήταν 80% άζωτο, 20% οξυγόνο, κάτι ψιλά διοξείδιο του άνθρακα (γύρω στο 0,2 ή 0,02% δεν είμαι σίγουρος), δεν οδηγούσα (ήμουν και μικρός), στη γειτονιά (Αιγάλεω) δυο-τρεις οικογένειες είχαν αυτοκίνητο, οι άλλοι ήμασταν «φτωχοί», ποδήλατο, λεωφορείο, τραίνο, καράβι αναλόγως των αποστάσεων, το αεροπλάνο ήταν για τους σπάνιους παραλήδες. Το ’70. Σήμερα, δύο αυτοκίνητα, το αεροπλάνο πολύ πιο φτηνό από το καράβι (που παίρνουν σχεδόν αποκλειστικά φορτηγατζήδες) και το CO2, απ’ ό,τι ακούω, έχει διπλασιαστεί. Θα ήταν ένας παράδεισος για το φυτικό βασίλειο αν αφήναμε ήσυχα τα δάση (παλιά άναβα πάντα τσιγάρο μπαίνοντας σε ένα ανθοπωλείο ή φυτώριο), αλλά μας αρέσει η συντροφιά του τζακιού, οι πόλεις αναζητούν ζωτικό χώρο, οι φυτείες φοινικελαίου το ίδιο. Δεν το κάνουμε γιατί, μεταξύ άλλων, χρειαζόμαστε και χαρτί υγείας. Και οδηγούμε τον πλανήτη στην κλιματική κατάρρευση. Στα τέτοια του ο πλανήτης, εμείς θα καταρρεύσουμε, όπως έχει συμβεί επανειλημμένα, λένε (βέβαια εμείς δεν έχουμε άμεση εμπειρία ή θύμηση, τότε δεν υπήρχαμε).

  2. ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΡΡΕΥΣΗ Ή ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ; Πάνω κάτω σημαίνει το ίδιο αλλά το πρώτο μας ανησυχεί περισσότερο γιατί δηλώνει ξεκάθαρα ότι πρέπει να ξεχάσουμε την καθημερινότητά μας. Η λέξη «αλλαγή» αντίθετα είναι πιο αθώα (μπορεί να πάει και καλύτερα). Γράφει ο Τζ. Φράνζεν («Το τέλος του τέλους της Γης»): «Εάν είστε μικρότεροι από εξήντα ετών, έχετε βάσιμες ευκαιρίες να σταθείτε μάρτυρες της ριζικής αποσταθεροποίησης της ζωής στη Γη - εκτεταμένες ζημιές στις καλλιέργειες, ολέθριες πυρκαγιές, οικονομίες που καταρρέουν, εκατοντάδες εκατομμύρια πρόσφυγες που εγκαταλείπουν περιοχές οι οποίες έχουν καταστεί μη κατοικήσιμες από την ακραία ζέστη ή τη μόνιμη ανομβρία. Αν είστε κάτω των τριάντα ετών, είναι σχεδόν σίγουρο ότι θα σταθείτε μάρτυρες όλων αυτών». Έχω περάσει τα εξήντα και δεν πρόκειται να ζήσω τις κοσμοϊστορικές μεταβολές που μας υπόσχονται οι επιστήμονες που δεν ψηφίζουν Τραμπ (είμαι περίεργος, γι’ αυτό διαβάζω Ε.Φ.). Η σημαντικότερη ερώτηση είναι «γιατί;» Γιατί όλα αυτά; Κι εδώ επανέρχεται η έννοια της ομηρίας. Μας έχουν, σχεδόν οχτώ δισεκατομμύρια ανθρώπους σαν χαμστεράκια να κυνηγάμε το καρώτο, για όσους δείχνουν απροθυμία ή οκνηρία υπάρχει το μαστίγιο. Παντοδύναμο το καρώτο, η πειθώ του δηλαδή, αρκετοί προσφέρονται ως χειριστές, κερδίζουν κάτι παραπάνω, καλό και το μαστίγιο αλλά πιο κουραστικό. Ελάχιστοι οι κάτοχοι, πάσχουν από τάσεις υπέρβασης των ορίων της συνηθισμένης απληστίας, δεν μπορούν όμως να κάνουν αλλιώς, chi si ferma e’ perduto λένε οι ιταλοί και αυτοί οι λίγοι, οι ελάχιστοι δεν θέλουν να χαθούν. Υπάρχει εναλλακτική;

  3. ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ. Σε ένα φίλο που, χωρίς να τον ψηφίσει, επέτρεψε στον Κούλη να κυβερνάει: Για μένα όλα τα κόμματα εξαπατούν. Επιλέγουν ένα κομμάτι της εκλογικής αγοράς και χτίζουν το επικοινωνιακό τους προφίλ με τη βοήθεια των διαφημιστών. Ο μόνος οικονομικός τομέας που πάει καλά είναι η διαφήμιση. Ό,τι διακηρύσσουν τα κόμματα αποσκοπεί στην εξαπάτηση του ψηφοφόρου. Αυτό που αποκαλείται «ιδεολογία» είναι η πρώτη ύλη για να χτίσουν οι διαφημιστές το κομματικό προφίλ. Τελεία και παύλα.
    Από κει και πέρα. Αν πενήντα-εκατό χρόνια πριν τα κόμματα ήταν πιο αξιοπρεπή, αν υπήρχαν πολιτικοί με αυτοεκτίμηση, οφειλόταν στο ότι το «εκλογικό σώμα», εμείς δηλαδή, ήμασταν πιο σοβαροί. Λέω δηλαδή ότι οι πολιτικοί και τα κόμματα αντικαθρεφτίζουν εμάς, την κοινωνία. Και εμείς είμαστε μολυσμένοι με τον καπιταλισμό, με τη νοοτροπία του. Όπως στον χριστιανισμό οι πιστοί πάνε κάθε Κυριακή στην εκκλησία, στον καπιταλισμό κάθε Σάββατο οι καταναλωτές πάνε στους ναούς του, το Βασιλόπουλο ή το Σκλαβενίτη. Τώρα τελευταία κατάλαβα γιατί η παγκόσμια επανάσταση δεν ξέσπασε στη Γερμανία ή στην Αγγλία αλλά στην καθυστερημένη τεχνολογικά και πολιτικά τσαρική Ρωσία. Οι πιο προηγμένες χώρες είχαν ήδη μολυνθεί και οι κοινωνίες τους δεν δέχονταν την ανατροπή του καθεστώτος. Δεν υπήρχε γόνιμο έδαφος. Στην ακόμα φεουδαλική Ρωσία η επανάσταση ρίζωσε, άσχετα αν οι άοκνες προσπάθειες του «τιμημένου» μπολσεβίκικου κόμματος δυσφήμισαν την ιδέα του κομμουνισμού. Πες μου εσύ, σήμερα, που οι ιδεολογίες έχουν πεθάνει, που οι κοινωνίες έχουν τη συνοχή της άμμου, πες μου τι μπορεί να ανατρέψει το σύστημα.
    Είσαι αισιόδοξος. Εγώ είμαι πεθαμένος. Μπροστά σε μια τέτοια κατάσταση, καχύποπτος σφόδρα απέναντι σε κάθε κομματικό σχήμα, επιλέγω το μη χείρον βέλτιστο, ένα σχήμα που καθ’ όσο κυβέρνησε «οι πολύ φτωχοί στηρίχτηκαν· η ανεργία μειώθηκε· το Κράτος Πρόνοιας όχι μόνο δεν κατέρρευσε, αλλά και βελτιώθηκε σε πολλά σημεία· τα δικαιώματα διευρύνθηκαν· οι ελευθερίες προστατεύτηκαν ως κόρη οφθαλμού.» (αυτό το τελευταίο το διάβασα πριν λίγο στο ΤΒΧΣ). Δεν βλέπω φως. Σχεδόν 8 δισεκατομμύρια ζούμε σκλαβωμένοι σε ένα οικονομικό σύστημα παραγωγής και διάθεσης αγαθών που αν καταρρεύσει θα οδηγήσει στο τέλος της ανθρωπότητας όπως την ξέρουμε. Αυτό το γνωρίζουν πολύ καλά οι κρατούντες, γι’ αυτό δεν ανησυχούν και συνεχίζουν το παιχνίδι τους, στο οποίο υπάρχει χώρος και για τα πιο ακραία κόμματα δεξιάς ή αριστεράς, μπορώ να πω ότι η παρουσία τους ενδυναμώνει το σύστημα. Η λογοτεχνία διδάσκει.

  4. ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΑ - «Το μεσημέρι της Δευτέρας ένας Ρομά ηλικίας 18 ετών έπεσε νεκρός όταν πυροβολήθηκε από κυνηγετικό όπλο στην Πιπερίτσα της Καλαμάτας. Σύμφωνα με τις πρώτες πληροφορίες, ο 18χρονος είχε εισβάλει σε ξένη ιδιοκτησία και όταν έγινε αντιληπτός, δέχθηκε τα σκάγια του όπλου. Στη συνέχεια διακομίστηκε στο Νοσοκομείο Καλαμάτας, όπου υπέκυψε. Ένταση επικρατεί εδώ και λίγη ώρα στο Νοσοκομείο Καλαμάτας, αφού υπάρχουν έντονοι διαπληκτισμοί Ρομά στον είσοδο των Επειγόντων. Σύμφωνα με πληροφορίες, στο σημείο έχουν φθάσει και αστυνομικοί, αλλά η κατάσταση δείχνει να είναι εκτός ελέγχου. Τέλος, όπως έγινε γνωστό, όλα ξεκίνησαν όταν στο νοσοκομείο διακομίστηκε Ρομά που είχε πυροβοληθεί και τελικά κατέληξε».
    Δημοσιεύθηκε στο Tharrosnews.gr και αναδημοσιεύθηκε σε πολλά άλλα «ενημερωτικά» σάιτς του κώλου, μεταξύ των οποίων και στο δικό μας. Κάθε φράση και ένας ύμνος στην ενημέρωση. Το καλυτερότερο, η τελευταία φράση: «Όλα ξεκίνησαν όταν στο νοσοκομείο διακομίστηκε Ρομά που είχε πυροβοληθεί και τελικά κατέληξε». Πούλιτζερ!

  5. «Τον πέτυχε στο δόξα πατρί». Όχι, η είδηση δεν αφορά τον 64χρονο που πυροβόλησε τον 18χρονο ρομά στην Καλαμάτα. Ο Μιλτιάδης εκτέλεσε τον Μελέτη κατά λάθος στις «Άγριες μέλισσες»!

  6. Απαραίτητη διευκρίνηση (τώρα το πρόσεξα). Όταν γράφω ότι αναδημοσιεύτηκε σε πολλά ενημερωτικά του κώλου μεταξύ των οποίων και στο δικό μας αναφέρομαι στο γνωστό ντόπιο, όχι στον Τριπολίτη. Άλλο ρόλο έχει ο ιστότοπος του Τριπολίτη, όχι ενημέρωση. Αυτονόητο αλλά ένιωσα την ανάγκη να το δηλώσω.

  7. Πιο πάνω μιλούσα για το imprinting της Δύσης από τον καπιταλισμό. Ο Μαξίμ Λέο το περιγράφει παραστατικά στο έργο του «Ψηλά τις καρδιές» (Μια οικογένεια στην Ανατολική Γερμανία), εκδόσεις Δώμα, Αθήνα 2019, σελ. 19: «Έχω μια καλοπληρωμένη δουλειά (και το κυριότερο μέλημά μου είναι αν στην κουζίνα πρέπει να βάλουμε πάτωμα από ξύλο ή από πέτρα. Δεν χρειάζεται να δείχνω ότι έχω συγκεκριμένα πιστεύω, δεν είναι υποχρεωτικό να στρατεύομαι για κάτι, δεν απαιτείται να έχω άποψη. Η πολιτική μπορεί να είναι το θέμα της συζήτησης, όταν δεν σου έρχεται στο μυαλό κάτι άλλο. Το βασικό θέμα της ζωής μου δεν είναι η κοινωνία, αλλά ο εαυτός μου. Η ευτυχία μου, η δουλειά μου, τα σχέδια μου, τα όνειρά μου.»
    Η ιδιώτευση, αυτό είναι το πρόβλημα της ανθρώπινης κοινωνίας. Σήμερα δεν απαιτείται να έχουμε άποψη και δεν ενδιαφερόμαστε για την πολιτική. Ασχολούμαστε με τον εαυτό μας, όχι με την κοινωνία λες και δεν είμαστε μέλη μιας συλλογικότητας. Συνοχή της άμμου.

  8. Η ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΔΙΚΗΣ ΤΗΣ «ΧΡΥΣΗΣ ΑΥΓΗΣ» ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ - Να επαναλάβω τις ευθύνες όσων χωρίς να ψηφίσουν ΝΔ τής επέτρεψαν να κυβερνά; Απογοητεύτηκαν, ένιωσαν προδομένοι, τιμώρησαν τον Σύριζα. Και την πληρώνουμε όλοι. Τον Σύριζα τον γνώρισα τα τελευταία χρόνια μαζί με μεγάλο μέρος των ψηφοφόρων. Είχα κι εγώ ελπίδες για πολλά περισσότερα από όσα έκανε από το ’15 μέχρι τον Ιούλιο του ’19, αλλά, επειδή στην ενήλικη ζωή είχα την τύχη να μην ενταχτώ πουθενά, δεν μου κόστισε τόσο πολύ ούτε με εμπόδισε να τον ξαναψηφίσω τις τελευταίες εκλογές (ψηφίζω με κριτήριο το μη χείρον βέλτιστο θεωρώντας ότι τα κόμματα εξουσίας προωθούν το προϊόν τους με κάθε τρόπο εγκαταλείποντας ιδέες και ιδεολογίες). Όπως λέω στους φίλους, κουβαλάνε ιδεολογικά βαρίδια όταν η συγκυρία δεν το επιτρέπει. Η συγκυρία κρατάει δεκαετίες, αυτό όμως δεν σημαίνει ότι το «τσογλανάκι» δεν είναι χίλιες φορές προτιμότερο από τον Κούλη. Η ζημιά που προκαλεί η ΝΔ στην κοινωνία είναι απείρως χειρότερη, μόνο οι παλιομερολογίτες του ΚΚΕ βλέπουν κέρδος από την κατάσταση, κέρδος που μετατοπίζουν στο απώτερο μέλλον. Σήμερα τι κάνουμε; Απελπισία.

  9. Συνεχίζω (η απουσία συμμετοχής τρίτων δεν ελαττώνει την απελπισία). Η συγκυρία (που κρατάει δεκαετίες), η κάθε στιγμή δηλαδή της ζωής του ανθρώπου, κινείται μέσα σε κανόνες που δεν επηρεάζονται ή μη μόνο επιφανειακά από τις κυβερνήσεις που μπορούν να πετύχουν μόνο μικρές αποκλίσεις από τον βασικό κορμό της οικονομίας. Οι ελαφρώς μεγαλύτερες εμποδίζονται με τα όπλα (Χιλή). Όταν δε μια χώρα έχει παραχωρήσει μέρος της εθνικής της κυριαρχίας σε μια οντότητα όπως η Ε.Ε., που όλοι γνωρίζουμε τους σκοπούς για τους οποίους δημιουργήθηκε, αυτή η χώρα, όποια κυβέρνηση και αν αναλάβει, έχει τα χέρια δεμένα.
    Η μοίρα της μικροαστικής τάξης είναι προδιαγεγραμμένη: ισοπέδωση. Ήδη είπα ότι αυτή η τάξη έχει ακόμα «λίπος» για τον κεφαλαιοκράτη, μετά την εξαΰλωση των εργατών. Η κυβέρνηση του Σύριζα προσπάθησε και εν μέρει το πέτυχε να στηρίξει τους πιο φτωχούς, η ΝΔ και όλα τα ΜΜΕ που ελέγχονται από την οικονομική ελίτ, με την προπαγάνδα της κέρδισε τις εντυπώσεις. Το μοναδικό καθεστώς στην σχετικά πρόσφατη ιστορία απ’ ό,τι θυμάμαι, το οποίο ξέφυγε από τον βασικό κορμό, ήταν αυτό του Πολ Ποτ. Ποιος θα ήθελε κάτι τέτοιο; Να βγούμε από την Ε.Ε.; Δεν ξέρω πόσο πιο σκληρή θα ήταν η απάντηση της άλλης πλευράς. Αλλά, χωρίς να ελέγχει τα πράγματα, χωρίς να έχει την εξουσία (οικονομική ελίτ, ΜΜΕ, εκκλησία, δικαιοσύνη, δυνάμεις καταστολής) πώς θα απέφευγε η κυβέρνηση του Σύριζα καταστάσεις όπως της Χιλής, της Βενεζουέλας ή της Βολιβίας;

  10. Μην απογοητεύεσαι, Omnia sunt communia, για την «απουσία συμμετοχής τρίτων». Σε διαβεβαιώνω ότι σε διαβάζουν, αλλά βοήθησέ τους λίγο με πιο σύντομα κείμενα, για να διευκολύνονται στον διάλογο…

  11. Ο ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ ΕΡΧΕΤΑΙ ΑΠΟ ΜΑΚΡΙΑ - Προχτές η RAI είχε ένα ρεπορτάζ για την εκκένωση του γκέτο της Ρώμης στις 16.10.1943. 1529 ψυχές, άντρες, γυναίκες, παιδιά (16 επέζησαν). Τιμωρήθηκαν. Για ποιο πράγμα; Τι έκαναν; Ήταν Εβραίοι. Οι νόμοι της εποχής τούς έστειλαν στο Auschwitz. Βλέποντάς το σκεφτόμουν πως και η Δικαιοσύνη είναι μια έννοια αμφιλεγόμενη, συζητήσιμη. Η ενοχή και η τιμωρία είναι ένα ακόμα παιδί του ανθρώπινου νου (τα ζώα δεν τιμωρούν). Υποτίθεται ότι η τιμωρία, ο φόβος της τιμωρίας, με κάνει να αποφεύγω πράξεις μη συμβατές με την ειρηνική συμβίωση. Γιατί πρέπει να ενεργώ κατά τρίτων με τρόπο κολάσιμο; Ανοίγουν μεγάλες συζητήσεις. Μένω με τις σκέψεις μου.

  12. Φαίνεται ότι ο ρατσισμός είναι εγγεγραμμένος στο DNA μας και όταν βρίσκει ευκαιρία εκδηλώνεται. Όπως και ο φασισμός…

  13. Ο ρατσισμός έχει συζητηθεί και εξηγηθεί χιλιάδες φορές, ειδικά από τον 19ο αιώνα και μετά. Οι «μεγάλες συζητήσεις» αφορούν την έννοια της ενοχής. Κατ’ αρχήν ας διευκρινίσουμε ότι μιλάμε για πράξεις κατά τρίτων. Θεωρώ την τιμωρία ανάξια του πολιτισμού. Μου φαίνεται παρατραβηγμένη με το που το σκέφτομαι, αλλά το θέμα είναι να μη συμβεί αυτό που ονομάζουμε αξιόποινη πράξη, από τη στιγμή που συμβεί, η τιμωρία είναι εκδίκηση, όχι δικαιοσύνη.

  14. Νομίζω πως για το συγκεκριμένο αδίκημα θα έπρεπε να γίνεται μια «δίκη προθέσεων». Δύσκολο να διαπιστώσεις τις προθέσεις, αλλά πώς να προλάβεις την «αξιόποινη πράξη»;

  15. Πρόκειται πράγματι για ουτοπική σκέψη το να προλαμβάνεις την «αξιόποινη πράξη» εκ των έσω. Απλά, κάτι δεν μου πάει καλά. Το ολοκαύτωμα έγινε, ο Παύλος Φύσσας δολοφονήθηκε, όποια τιμωρία κι αν εφαρμόσεις εκ των υστέρων, ο ανθρώπινος πολιτισμός σημαδεύτηκε ανεξίτηλα (η Ιστορία είναι μια ατελείωτη σειρά από τέτοια σημάδια). Έχουμε πολύ δρόμο να κάνουμε.

  16. ΠΕΡΙΜΕΝΟΝΤΑΣ ΤΟΝ ΜΕΣΣΙΑ - Λέγαμε για διάφορους ότι η θέση τους είναι στο χρονοντούλαπο της Ιστορίας, εκεί θα καταλήξει και η αριστερά; Και γιατί; Δεν υπάρχει πια αριστερά; Τελείωσε; Ποια σχήματα υπάρχουν στη χώρα σήμερα που να τα θεωρούμε αριστερά; Ο ΣΥΡΙΖΑ μάς πρόδωσε. Το ΚΚΕ παραπέμπει στη μετά θάνατο ζωή, τον θάνατο της ανθρωπότητας δηλαδή στον οποίο μας οδηγεί ο νεοφιλελευθερισμός (θα γιορτάζουν μαζί με τους πραγματικούς παλιομερολογίτες τη Δευτέρα Παρουσία). Ανταρσύα; Δεν κόβω τις φλέβες μου καλύτερα; Συμπέρασμα, μέχρι να βρεθεί το κατάλληλο γνήσιο και ανόθευτο, αριστερό σχήμα το πιο αριστερό, άξιο του ονόματος, στο οποίο προσβλέπει σύσσωμος ο ελληνικός λαός, του οποίου θα ηγηθεί ο κόκκινος Μεσσίας, μέχρι τότε λοιπόν στην Ελλάδα θα μας κυβερνάει (λέω «κυβερνάει» κατ’ ευφημισμόν, για να μην πω τίποτ’ άλλο και πέσει δικαίως λογοκρισία) ο πτιΚούλης με τον Βορίδη, στη Γαλλία ο Μακρόν, στην Αγγλία ή Μεγάλη Βρετανία ο Τζόνσον, στη Γερμανία η Μέρκελ, στην Αμερική ο «τι Παπάγος τι Πλαστήρας» (όντως έτσι είναι, μόνο που ο Παπάγος μπορεί να μας πάρει όλους στο λαιμό του πολύ νωρίτερα από την ημερομηνία λήξης της ανθρωπότητας), στη Ρωσία ο Πούτιν και ούτω καθ’ εξής. Να δούμε αν και πόσο θα κυβερνήσει ο νέος πρόεδρος της Βολιβίας. Μεταγραφές γίνονται δεκτές; Ο Μοράλες, π.χ. είναι ελεύθερος, δεν ξέρω όμως αν έχει τη σωστή απόχρωση κόκκινου, αυτό είναι το πιο σημαντικό.

  17. Μην ξαναρχίσουμε τη συζήτηση ποια είναι η σωστή αριστερά. Είναι αυτή που έχουμε και μ’ αυτή θα πορευτούμε., αρκεί να βάλουμε όλοι ένα χέρι και να μη μεμψιμοιρούμε.

  18. Να βάλουμε ένα χεράκι για την αριστερά; Ποια; Και αν ο «κόσμος», με τη σημασία που έδινε στη λέξη ο Μπερλουσκόνι (ο κόσμος έχει πολιτική κουλτούρα μαθητή 9-10 ετών), δεν ενδιαφέρεται πια για την αριστερά; Αυτό είναι το πρόβλημά μου, ένα από τα προβλήματα. Μήπως ο «κόσμος» γουστάρει περισσότερο το μαύρο αντί για το κόκκινο; Και πόσο μαύρο το θέλει; Και πού να πάμε να κρυφτούμε; Το ’χω γράψει παραπάνω (στις 8.10.2020) για ποιο λόγο χάσαμε το παιχνίδι. Είμαστε φορείς του μικροβίου του καπιταλισμού. Οι ελάχιστοι που δεν, είναι οι απροσάρμοστοι της κοινωνίας του 21ου αιώνα.

  19. Η ΤΕΧΝΗ ΤΗΣ ΣΥΜΒΙΩΣΗΣ - Ο Γάλλος κοινωνιολόγος Αλέν Καγέ (Alain Caillé), ένας από τους πρωτεργάτες του διεθνούς κινήματος του «συμβιωτισμού» (convivialisme) έδωσε στο περιοδικό Marianne τη συνέντευξη που ακολουθεί.

    -Γιατί ο νεοφιλελευθερισμός αποτελεί το πρόβλημα;

    -Υπάρχουν πολλές θεωρητικές και ιστορικές συζητήσεις για τον νεοφιλελευθερισμό. Σε τι έγκειται; Πότε εμφανίστηκε; Μπορούμε να θεωρήσουμε ότι η γενέθλια πράξη του νεοφιλελευθερισμού με την τωρινή μορφή του ανάγεται στο 1947. Εκείνη τη χρονιά, καμιά τριανταριά προσωπικότητες συγκεντρώθηκαν στην Ελβετία και δημιούργησαν αυτό που αποκλήθηκε Εταιρεία του Μοντ Πελερέν. Ανάμεσά τους οι οικονομολόγοι Φρίντριχ φον Χάγεκ και Μίλτον Φρίντμαν, ο φιλόσοφος των επιστημών Καρλ Πόπερ και πολλά άλλα γνωστά ονόματα. Πολύ σύντομα, υποστηριζόμενη από μεγάλες επιχειρήσεις και πλούσια ιδρύματα, η Εταιρεία του Μοντ Πελερέν θα κατορθώσει σιγά σιγά να υπονομεύσει τη μεταπολεμική, λίγο ως πολύ σοσιαλδημοκρατική, κεϊνσιανή συναίνεση και να επιβάλει μια νέα κυρίαρχη θεώρηση του κόσμου και του νοήματος της ανθρώπινης ύπαρξης. Αυτός ο νέος λόγος θριαμβεύει στις δεκαετίες 1980-90. Αποτελεί την ιδεολογία του ραντιέρικου και κερδοσκοπικού καπιταλισμού. Αυτή η ιδεολογία κυριαρχεί ήδη σε πλανητική κλίμακα στις ιδέες και στο νου των ανθρώπων, με τον ίδιο τρόπο που ο ραντιέρικος και κερδοσκοπικός καπιταλισμός κυριαρχεί στις πρακτικές μας. Αυτό το νέο δόγμα βασίζεται στα ακόλουθα έξι αξιώματα: 1) Η κοινωνία δεν υπάρχει, υπάρχουν μόνον τα άτομα. 2) Η απληστία, η δίψα για το κέρδος είναι καλό πράγμα. 3) Όσο περισσότερο θα πλουτίζουν οι πλούσιοι τόσο καλύτερα θα είναι, επειδή όλοι θα επωφελούνται από μια διάχυση του πλούτου. 4) Ο μόνος ευκταίος τρόπος συντονισμού των ανθρώπινων υποκειμένων είναι η ελεύθερη και ανεμπόδιστη αγορά, συμπεριλαμβανομένης της αυτορρυθμιζόμενης χρηματοπιστωτικής και κερδοσκοπικής αγοράς. 5) Δεν υπάρχουν όρια. Όλο και περισσότερα σημαίνει υποχρεωτικά όλο και καλύτερα. 6) Δεν υπάρχει εναλλακτική λύση.
    Καμιά από αυτές τις θέσεις δεν έχει αληθινή θεωρητική ή εμπειρική υπόσταση. Κι ωστόσο δεν γνωρίζουμε καλά τι να τους αντιτάξουμε, επειδή δεν διαθέτουμε μιαν εναλλακτική ιδεολογία. Χρειάζεται επομένως να βρούμε μία το συντομότερο, επειδή οι συνδυασμένες επιπτώσεις του ραντιέρικου καπιταλισμού είναι καταστροφικές. Το πιο σημαντικό αξίωμά τους είναι αναμφίβολα το ότι η απληστία είναι καλό πράγμα. Με αφετηρία αυτό όλα επιτρέπονται. Επιτρέπεται η καταστροφή όλων των κληρονομημένων θεσμικών ή ηθικών ρυθμίσεων, η θυσία τους στον βωμό της άμεσης κερδοφορίας, η ανεκτικότητα απέναντι στη διαφθορά. Το αποτέλεσμα είναι μια πρωτόγνωρη έκρηξη των ανισοτήτων, η οποία απειλεί στη ρίζα της τη δημοκρατική συναίνεση, και η λεηλασία των πόρων του πλανήτη. Πολλοί μας λένε ότι ο αληθινός κίνδυνος σήμερα δεν είναι ο νεοφιλελευθερισμός, αλλά ο λαϊκισμός. Δεν βλέπουν ότι ο δεύτερος είναι το αποτέλεσμα του πρώτου, η άλλη όψη του. Το 1944, ο κοινωνιολόγος και οικονομολόγος Καρλ Πολάνυι δημοσίευσε ένα βιβλίο που θα γινόταν ευρέως γνωστό: «Ο μεγάλος μετασχηματισμός». Ο στόχος του ήταν να εξηγήσει τον θρίαμβο των ολοκληρωτικών ιδεολογιών από το γεγονός ότι η αυτονόμηση της αγοράς, η διάλυση της κοινωνίας μέσα στην οικονομία, είχαν δημιουργήσει έναν εντελώς απάνθρωπο και απαράδεκτο κόσμο. Αρκεί να επικαιροποιήσουμε την ανάλυσή του για να κατανοήσουμε αυτό που πρόκειται να συμβεί και που είναι εντελώς τρομακτικό. Χωρίς καν να μιλήσουμε για την κλιματική απορρύθμιση, δικαιούμαστε να αναρωτηθούμε τι θα απομείνει από τα δημοκρατικά ιδεώδη (και από τις δημοκρατικές πραγματικότητες) μέσα σε πέντε ως δέκα χρόνια από σήμερα. Ο χρόνος πιέζει.

    -Γιατί «η τέχνη της καλής συμβίωσης» είναι μια λύση;

    «τέχνη της συμβίωσης» ή μάλλον «η φιλοσοφία της τέχνης να συμβιώνουμε αντιπαρατιθέμενοι χωρίς να σφαζόμαστε» είναι μια διατύπωση που χρησιμοποιώ για να παρουσιάσω τον συμβιωτισμό με λίγες λέξεις, προσθέτοντας: με πρωταρχική τη φροντίδα να παλεύουμε εναντίον της βλέψης για παντοδυναμία, για υπερβολή, εναντίον αυτού που οι αρχαίοι Έλληνες αποκαλούσαν «ύβρις». Δεν γνωρίζω αν ο συμβιωτισμός μπορεί να είναι μια λύση. Νομίζω όμως ότι, με αυτή την ονομασία ή με μιαν άλλη (αν θα βρισκόταν μια καλύτερη), η θεωρητική διατύπωση που προτείνεται είναι η προϋπόθεση για κάθε εφικτή εναλλακτική λύση στο νεοφιλελευθερισμό. Χρειαζόμαστε μια νέα θεωρητική επεξεργασία, να παλέψουμε για ιδέες; Η απάντησή μου είναι κατηγορηματικά καταφατική. Οι αντιστάσεις στο νεοφιλελευθερισμό, οι πρωτοβουλίες που τείνουν να επινοήσουν έναν άλλο κόσμο, διαφορετικό από εκείνον που βασίζεται στη γενικευμένη απληστία, είναι αμέτρητες. Παραμένουν όμως σχεδόν ολικά αδύναμες, επειδή δεν έχουν επαρκώς συνειδητοποιήσει το κοινό στοιχείο που έχουν, τις αξίες που μοιράζονται. Όλα τα μεγάλα ιστορικά κινήματα, για το καλύτερο ή για το χειρότερο, πραγματοποιήθηκαν στο όνομα κάποιων ιδεών ή κάποιων κομβικών αξιών. Ας σκεφτούμε –για να αρκεστούμε στη νεωτερικότητα- τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, το ρεπουμπλικανικό ιδεώδες, τη δημοκρατία, τον κομμουνισμό, τον φασισμό ή τον ναζισμό κ.λπ. (είπα ήδη: για το καλύτερο ή το χειρότερο). Βεβαίως, αν αυτές οι ιδέες δεν εκφράζονται από κοινωνικές ομάδες των οποίων υπηρετούν τα συμφέροντα, τα πραγματικά ή τα φανταστικά, παραμένουν αναποτελεσματικές. Αντίστοιχα όμως, συμφέροντα ή δράσεις που δεν γίνονται αντιληπτά ως θεμιτά παραμένουν κι αυτά αναποτελεσματικά. Αν ο νεοφιλελευθερισμός δεν σφυρηλατούσε τα έξι αξιώματα που προανέφερα, ο ραντιέρικος και κερδοσκοπικός καπιταλισμός δεν θα κατόρθωνε (ή τουλάχιστον δεν θα κατόρθωνε τόσο εύκολα) να επιβάλλει παντού στον κόσμο τις μόνες οικονομικές και κοινωνικές πολιτικές που θεωρούνται αποτελεσματικές, λογικές και επομένως θεμιτές. Το πρόβλημα είναι ότι αυτές γίνονται ή φαίνεται να γίνονται αποτελεσματικές επειδή ο νεοφιλελευθερισμός είναι εκείνος που επιβάλλει τους κανόνες του παιχνιδιού. Και δεν μπορεί κανείς να εναντιώνεται στην πορεία του παιχνιδιού χωρίς να έχει κάποια γερά πλεονεκτήματα στα χέρια του. ο στόχος του συμβιωτισμού είναι να προμηθεύσει πλεονεκτήματα σε όσους θέλουν να παίξουν ένα άλλο παιχνίδι.

    -Γιατί να μη στοχεύσουμε τον καπιταλισμό στην ολότητά του, όπως έκαναν ο κομμουνισμός, ο σοσιαλισμός και ο αναρχισμός, τρεις θεωρίες από τις οποίες εμπνέεστε, και να στοχεύουμε μόνον τη νεοφιλελεύθερη μορφή του;

    -Ο καπιταλισμός είναι μια οικονομική πραγματικότητα και όχι μια πολιτική ιδεολογία όπως ο κομμουνισμός, ο σοσιαλισμός, ο αναρχισμός ή ο φιλελευθερισμός. Ένα από τα σημεία αφετηρίας του συμβιωτισμού είναι η πεποίθηση ότι αυτές οι ιδεολογίες δεν βρίσκονται πλέον στο ύψος της εποχής μας και αυτή η ακαταλληλότητά τους είναι εκείνη που μας αφήνει διανοητικά αφοπλισμένους. Υποστηρίζοντας ότι οι βασικές συγκρούσεις μεταξύ των ανθρώπων γεννιούνται από τη σπανιότητα των υλικών πόρων και προτείνοντας να τις επιλύσουμε με μιαν απεριόριστη οικονομική ανάπτυξη, δεν έχουν να μας πουν τίποτα για τη σχέση μας με το περιβάλλον. Ούτε και για τους αγώνες αναγνώρισης, για τις συγκρούσεις των ταυτοτήτων, την πολυπολιτισμικότητα κ.λπ. Όσο για τον καπιταλισμό, μπορεί να είναι κανείς λίγο ή πολύ υπέρ ή κατά, ανάλογα με τον ορισμό που του δίνει. Η επείγουσα ανάγκη σήμερα είναι να συσπειρώσουμε εκείνους, τους πάρα πολλούς, που υποφέρουν από τις ζημιές που προκαλεί ο ραντιέρικος και κερδοσκοπικός καπιταλισμός, ο οποίος έχει επιβληθεί εδώ και τρεις ή τέσσερις δεκαετίες […].

  20. Άφησα να περάσουν ακριβώς 24 ώρες αναμένοντας κάποια απάντηση. Αλλά μετά σκέφτηκα ότι δεν θα μπορούσε να υπάρξει για λόγους ασφάλειας (σιγά μην αποκαλύψουμε τα σχέδιά μας στον εχθρό). Οπότε θα περιμένω αισιόδοξα τις εξελίξεις που σίγουρα θα είναι καταιγιστικές. [Κρατικοποίηση της Aegean, των τραπεζών, της ΔΕΗ και του ΟΤΕ (τον ΟΛΠ να τον αφήσουμε στους Κινέζους συντρόφους;), κατάσχεση των ιδιωτικών θεραπευτηρίων, επιστροφή της Τουλουπάκη στην Εισαγγελία διαφθοράς, διακοπή εκπομπών της ΕΡΤ όπως «φλερτ» ή «χαιρέτα μου τον πλάτανο» και των διαφημίσεων γενικώς και όλα αυτά αμέσως μετά την κατάληψη των χειμερινών ανακτόρων (του Μαξίμου). Ένα μικρό δείγμα των όσων περνάμε. Ποια κυβέρνηση θα μπορέσει να το κάνει; Αν δεν θέλετε ή δεν μπορείτε να απαντήσετε στην τελευταία ερώτησή μου, τουλάχιστον αναλογιστείτε τα λόγια του Καμύ: «Η παγίδα του μίσους είναι ότι σε δένει με τον χειρότερο εχθρό σου» και στη συνέχεια σκεφτείτε το σημαντικότερο: πώς θα βγούμε από το σημερινό αδιέξοδο.]

  21. Μετά από πάνω από 24 ώρες αναμονής βγάζω τα συμπεράσματά μου: η Αριστερά, αυτό που λέμε Αριστερά, δεν έχει απάντηση στο νεοφιλελευθερισμό σε επίπεδο κοινωνικής διαχείρισης σήμερα. Όπως λέει ο Αλέν Καγιέ στη συνέντευξή του που αναδημοσίευσα χτες (https://tripolitis.gr/?p=9#comment-1752) «οι ιδεολογίες δεν βρίσκονται πλέον στο ύψος της εποχής μας και αυτή η ακαταλληλότητά τους είναι εκείνη που μας αφήνει διανοητικά αφοπλισμένους». Λέει και κάτι άλλο, πολύ ενδιαφέρον: «Όλα τα μεγάλα ιστορικά κινήματα, για το καλύτερο ή για το χειρότερο, πραγματοποιήθηκαν στο όνομα κάποιων ιδεών ή κάποιων κομβικών αξιών. Ας σκεφτούμε –για να αρκεστούμε στη νεωτερικότητα- τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, το ρεπουμπλικανικό ιδεώδες, τη δημοκρατία, τον κομμουνισμό, τον φασισμό ή τον ναζισμό κ.λπ. (είπα ήδη: για το καλύτερο ή το χειρότερο). Βεβαίως, αν αυτές οι ιδέες δεν εκφράζονται από κοινωνικές ομάδες των οποίων υπηρετούν τα συμφέροντα, τα πραγματικά ή τα φανταστικά, παραμένουν αναποτελεσματικές». Για τον συμβιωτισμό (convivialisme) δεν έχω γνώμη, δεν ξέρω το παραμικρό, γι’ αυτό δεν επεκτείνομαι, μου αρκούν αυτές οι δύο φράσεις του Καγιέ για να αντιληφθώ τους λόγους για τους οποίους είμαστε ανήμποροι, αλλά και συνένοχοι, μπροστά στο «έγκλημα», καθώς και γιατί δεν μπορώ να ελπίζω στα κόμματα. Εξ ου και «το μη χείρον βέλτιστον». Δείτε στη σημερινή Εποχή το άρθρο του Εξεγερμένου Υποδιοικητή Moises. Οι ζαπατίστας δεν ασχολούνται με Κούληδες, τσογλανάκια και κηρύγματα κατά του καπιταλισμού στα διαλείμματα των αγορών μας στο ΑΒ Βασιλόπουλος (είπα, είμαστε συνεργοί). Από την μακρινή Τσιάπας ίσως έλθει κάποια ελπίδα.

  22. Πώς δεν έχει απάντηση η αριστερά στον νεοφιλελευθερισμό; Απάντηση στον νεοφιλελευθερισμό είναι η ίδια η αριστερά. Και δεν χρειάζονται πολλά λόγια, αρκεί κανείς να στρατευτεί στην αριστερά.

  23. Μπορώ να εκμεταλλευτώ την «ανοσία της αγέλης». Στρατεύεσαι εσύ στον πόλεμο της αριστεράς κατά του νεοφιλελευθερισμού και εγώ καρπώνομαι τις νίκες σου.

  24. Εκ του αποτελέσματος, με ωθείς να σκεφτώ ότι η αριστερή ιδεολογία δεν εξυπηρετεί συμφέροντα κάποιων κοινωνικών ομάδων, γι’ αυτό εκλογικά παραμένει μειοψηφία. Είναι κι αυτή μια άποψη (με την οποία δεν συμφωνώ βέβαια).

Το σχόλιό σας...

Η ηλεκτρονική σας διεύθυνση δεν δημοσιεύεται.